Werken op hoogte: nieuwe risico’s – 10 tips om ze tegen te gaan

Eerst het positieve nieuws: de bouw doet het in vergelijking met andere sectoren goed als het gaat om aandacht voor veilig en gezond werken. Om er dan direct een kanttekening bij te plaatsen: er doen zich in de bouwsector nog te veel arbeidsongevallen voor, waarbij vallen van hoogte nog steeds met stip op één staat. Dat komt ook doordat er relatief nieuwe risicovolle werkzaamheden worden uitgevoerd. Wat zegt de wet, wat zijn de risico’s en wat kun je er aan doen: 10 tips.

De wet

In principe mogen werkzaamheden op hoogte alleen worden uitgevoerd vanaf een veilige en ergonomisch verantwoorde steiger, stelling, bordes of werkvloer. Is dat echt niet mogelijk, dan moet het meest geschikte beschermingsmiddel gekozen worden om het werk zo veilig mogelijk uit te voeren. Daarbij heeft een collectief beschermingsmiddel als een vangnet de voorkeur boven een persoonlijk beschermingsmiddel.

De werkgever moet maatregelen treffen wanneer:

  • er wordt gewerkt op 2,5 meter hoogte of meer;
  • er extra risico’s voor de werknemer zijn, ook als het hoogteverschil kleiner is dan 2,5 meter. Bijvoorbeeld wanneer er boven verkeer of water wordt gewerkt;
  • er sprake is van valgevaar door het werken plaatsen die in beweging zijn of kunnen komen.

Nieuwe risico’s

Ondanks dat de wet heel helder is, komt vallen van hoogte nog steeds vaak voor. “In de traditionele bouw zie je nu gelukkig dat er veel aandacht is voor veiligheid, dat mensen getraind worden en bewust gemaakt worden van de gevaren. Veel arbeidsongevallen komen dan ook voor in de relatief nieuwe sectoren, waar de concurrentie groot is, de prijzen onder druk staan en men zich nog niet zo bewust is van die risico’s. Kijk bijvoorbeeld naar de energiebranche. Er worden op dit moment op grote schaal zonnepanelen geplaatst, waarbij de risico’s niet voor iedereen klip en klaar zijn. De situatie is natuurlijk ook lang niet altijd optimaal, met steigers of stellingen kom je vaak niet waar je zijn moet. Een valbeveiligingssysteem is dan een betere optie, maar dan moet er wel een goed bevestigingspunt voor handen moet zijn. Dat soort maatregelen treffen kost tijd, tijd die niet altijd genomen wordt”, zegt Hogere Veiligheidskundige Pieter Diehl.

Ook bij onderhoud!

Om maar even bij het voorbeeld van de zonnepanelen te blijven: als die dingen vies worden, wordt jammer genoeg ook het rendement aanzienlijk lager. Ze moeten dus regelmatig gewassen en schoongehouden worden. “In het meest ideale geval zou een aanbieder daar in zijn offerte al rekening mee houden. Zou er bijvoorbeeld een veilig bevestigingspunt mee geoffreerd moeten worden, dat blijft zitten voor onderhoudsdoeleinden. Helaas gebeurt dat in de praktijk nog te weinig, komt men er bij het noodzakelijk onderhoud of reparatie achter dat de veiligheid soms in het geding is en worden er toch nog te grote risico’s genomen”, zegt Pieter.

Wat dan wel? 10 tips voor werkgevers en werknemers

  1. Stel een goede RI&E op: veiligheid begint met het erkennen van de risico’s.
  2. Zorg dat in het bouwontwerp al structurele arbeidsmiddelen voor werken op hoogte en valbeveiligingen zijn opgenomen.
  3. Laat werknemers zoveel mogelijk vanaf een veilige plek (steiger of bordes) werken.
  4. Respecteer leuningen en hekken.
  5. Scherm vloer- en wandopeningen af.
  6. Ruim de werkplek voortdurend op om de kans op struikelen, uitglijden of verstappen te voorkomen.
  7. Gebruik alleen een goedgekeurde valbeveiliging en oefen ermee voordat het in de praktijk wordt toegepast!
  8. Neem geen onnodige risico’s. Voelt het niet goed, doe het dan niet!
  9. Is de werknemer geschikt voor de job? Kijk naar bekwaamheid, ervaring, leeftijd en fysieke geschiktheid.
  10. Hoogtevrees is een gezond waarschuwingssignaal: neem het serieus als het meer is dan dat en dwing de betreffende werknemer niet!

Meer weten over werken op hoogte?

Neem contact op met onze Hogere Veiligheidskundigen Pieter Diehl of Steffan Griep. Zij helpen u graag bij het in kaart brengen van de risico’s en het treffen van maatregelen.

Bron: Ministerie van Sociale Zaken en werkgelegenheid https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/werken-op-hoogte