Stikstof, wat kan nog wél?


Blog door: Henk Krols, partner / adviseur

Stikstof domineert het nieuws op dit moment en heeft zowaar de aandacht voor het klimaatakkoord weten te verdringen. Er wordt enorm veel gezegd en geschreven over de stikstof uitstoot en ik vrees en hoop tegelijk dat die discussie voorlopig nog niet ten einde komt. Deze problemen zijn niet van de een op de andere dag aan komen waaien, denk maar terug aan de ‘zure regen’ van de jaren 80. Maar nu is Nederland volledig in een kramp geschoten.

Iedereen lijkt elkaar te beschuldigen van de hoge stikstof uitstoot, waarbij in de media vooral de boeren als boosdoener worden gezien. De bedrijven houden zich angstvallig stil in de media, in de dagelijkse praktijk is dat wel anders. Het getuigt al jarenlang van doorzettingsvermogen wanneer bedrijven willen uitbreiden of vernieuwen. Vooral in Brabant is het voor productiebedrijven lastig – misschien wel onmogelijk – om een vernieuwingsslag te maken. Dit komt met name door de aanwezigheid van vele Natura 2000-gebieden.

Europees perspectief

Als adviseurs staan wij er volledig achter dat we onze natuur moeten beschermen en dat niet zomaar alles kan. Echter moeten we wel realistisch blijven en zaken in een breder, Europees perspectief zien. Stikstof uitstoot beperkt zich namelijk niet tot de grenzen van ons land. Bijna de helft van de stikstofdepositie in Nederland wordt veroorzaakt door bronnen in het buitenland. In de laatste 30 jaar is de Nederlandse stikstof uitstoot al bijna gehalveerd. Deze daling zal zich de komende jaren, met de uitvoering van het klimaatbeleid, alleen maar doorzetten en versnellen. Ondanks dat zal de kritische depositiewaarde van 1200 mol/ha/jaar praktisch overal in Nederland worden overschreden.

Toetsing stikstof uitstoot; meten met 2 maten

Hoewel deze kritische depositiewaarde overal gelijk is, wijkt de toetsing hiervan af ten opzichte van onze buren, Duitsland en België. Bij deze landen begint de toetsing voor de toestemming van stikstof uitstoot namelijk pas bij respectievelijk 36 mol/ha/jaar (Duitsland) en 60 mol/ha/jaar (België). Ter vergelijking hanteert de Nederlandse wetgeving in de buurt van Natura 2000-gebieden een veel strengere toetsingswaarde van 0 mol/ha/jaar. Op deze manier wordt er met 2 maten gemeten. Met deze onbeweeglijke houding kunnen er geen ontwikkelingen plaats vinden, op welk gebied dan ook. Door in Nederland de toetsingswaarden iets ruimer te stellen, kunnen projecten met slechts een geringe stikstofemissie eerder doorgang vinden zonder dat deze een negatieve invloed op de natuur hebben.

Proactieve bronaanpak

Ondanks deze pragmatische oplossing moeten we proactief inzetten op de bronaanpak van de stikstof uitstoot. Door slechts in bepaalde gebieden de maximumsnelheid terug te schroeven gaan we dat niet halen. Iedereen zal hiervoor zijn steentje moeten bijdragen. De overheid, bedrijven, boeren en burgers zullen samen de verantwoordelijkheid moeten nemen.
Bedrijven in de industrie kunnen dit doen door kritisch naar de ‘voetafdruk’ van het bedrijf te kijken. Wat mij betreft gaat het dan niet alleen om de vermindering van stikstof uitstoot, maar om de gehele milieu-impact van het bedrijf. Door de voetafdruk te verkleinen, oftewel eerst te salderen, en vervolgens de Ongewenste, Onvermijdelijk en Overgebleven impacts – lokaal – te compenseren, voorkomt u dat uw bedrijf sowieso een negatieve impact op de omgeving heeft. Alleen door direct maatregelen te treffen kan de impasse worden doorbroken. Dat is niet makkelijk, maar na het nodige rekenwerk en investeringen ook niet onmogelijk.

Wilt u meer weten over stikstof uitstoot en hoe de toetsing hiervan op uw bedrijf van toepassing is? Dan kunt u contact opnemen met mij, Henk Krols.
Of kijk verder op onze pagina Milieu & Omgeving.