Is schoon echt wel schoon?

Het gebruik van perslucht voor schoonmaakwerkzaamheden.

Blog door: Pieter Diehl

Perslucht is een kostbaar maar zeer nuttig middel om machines en handgereedschappen aan te drijven.

veiliger maken van de werkomgeving en bedrijfsongevallen voorkomen - BMD ZuidOok wordt het perslucht vaak gebruikt om werkplekken, machines en personen schoon te spuiten. De vraag is wordt het schoner en is het veilig? Het antwoord is kort. Nee het is niet veilig en de lucht wordt er ook niet schoner door. Op het eerste gezicht ziet het er ook schoon uit maar dit komt omdat de stofdeeltjes in de lucht geblazen worden en in sommige gevallen blijven de stof deeltjes een aantal uren hangen. En deze stof en olie deeltjes ademen we dan een paar uur in. In dit blog deel ik graag met u de risico’s en de manieren om de risico’s te vermijden.

Ongevallen met perslucht

Jaarlijks vinden in Europa honderden bedrijfsongevallen plaats bij het met perslucht reinigen van machines, werkplekken en werkstukken. Roekeloos gebruik kan resulteren in oogletsel, gehoorbeschadigingen en andere ernstige verwondingen.
Kan dit voorkomen worden? Nee. Je kan de risico’s wel verlagen. Dit kan door de luchtdruk van 6 a 7 bar terug te brengen naar 2,4 bar. Belangrijk is het om het terug dringen samen met de werknemers te realiseren. Het schoonmaken gaat namelijk een stuk lastiger met een lagere luchtdruk. Een deel kan je weer opvangen door een anders spuitmond te monteren die de druk weer iets omhoog brengt.

Een aantal risico’s die kunnen ontstaan door het gebruik van perslucht zijn:

Oogletsel

Oogletsel is een van de meest voorkomende verwondingen bij ongevallen bij reinigingsactiviteiten met perslucht. Vooral in de industrie en in garages zijn dit soort ongevallen eerder een regel dan uitzondering.
Oogletsel wordt veelal veroorzaakt doordat met perslucht kleine metalen splintertjes en dergelijke rond worden geblazen. Door de grote kracht waarmee de metaalsplinters in het oog terechtkomen, dringen deze diep in het oog. De metaaldeeltjes zijn daardoor moeilijk en alleen door medische specialisten te verwijderen. Blijvende schade aan het oog of zelf blindheid kan hiervan het gevolg zijn. Maar ook de schone luchtstroom zelf is, wanneer deze direct in het oog wordt geblazen, krachtig genoeg om het oog ernstig te verwonden.

Ernstig inwendig letsel

Bij het reinigen van bedrijfskleding of lichaamsdelen kan een ‘treffer’ met perslucht op de verkeerde plek serieus inwendig letsel veroorzaken. De ernst van de verwonding hangt onder andere af van de specifieke luchtdruk, de luchtsnelheid en ten slotte de afstand tot het blaaspistool.
Allereerst is er het gevaar van embolie. De perslucht kan door een gescheurde huid binnendringen en hierdoor verstopping van één of meerdere bloedvaten veroorzaken. Dat kan buitengewoon serieuze gevolgen hebben. Ook het richten van een krachtige luchtstraal op vitale lichaamsdelen of organen kan ernstige gevolgen hebben.
Dit soort ongevallen komt vooral voor wanneer werknemers perslucht gebruiken om werkkleding of lichaamsdelen mee te reinigen, of wanneer zij bij wijze van grap naar elkaar blazen.

Gehoorbeschadiging

Perslucht kan ook gehoorbeschadiging veroorzaken. In sommige gevallen komt de geluidssterkte bij schoonblazen namelijk ruim boven de 110 à 120 dB(A) uit. Bij het regelmatig schoonblazen van werkstukken en de werktafel kan de gemiddelde dagblootstelling aan schadelijk geluid behoorlijk worden verhoogd. Indien geen voorzorgmaatregelen in de vorm van gehoorbescherming of geluidsarme blaaspistolen worden getroffen, is de kans op blijvende gehoorbeschadiging niet denkbeeldig.

Luchtverontreiniging

Wanneer we met perslucht schoonblazen neemt de omgeving de stof en olienevel op. Of dit in gezondheidsschade kan resulteren, hangt onder meer af van de tijdsduur waarin de medewerker aan schadelijke stoffen is blootgesteld en van de aard en concentratie van de verontreiniging. Bij het verwerken van vergiftige stoffen zoals bij het saneren van asbest of het vervangen van asbest remvoeringen, is het reinigen door middel van het schoonblazen van werkstukken en de omgeving ten strengste verboden. In dergelijke gevallen moeten de verontreinigingen verwijderd worden door middel van het gebruik van stofzuigers. Hierdoor kunnen de vergiftige stoffen niet in de ruimte gaan zweven en door de aanwezigen ingeademd worden. Aan perslucht wordt in de meeste gevallen olie toegevoegd om de aangedreven gereedschappen te smeren. Het inademen van olienevel kan schadelijk zijn voor de gezondheid.

De gevaren van het reinigen met perslucht kunnen op verschillende manieren verkleind worden:

Gebruiksverbod

Een eenvoudige en effectieve maatregel is om het gebruik van perslucht voor de reiniging van kleding, werkplekken en werkstukken geheel te verbieden. Wanneer helemaal geen perslucht wordt gebruikt, kunnen immers ook geen perslucht gerelateerde ongevallen plaatsvinden. Een verbod betekent wel dat werknemers voortaan op een andere manier, bijvoorbeeld door het gebruik van lucht aangedreven stofzuigers, moeten reinigen.

Reductie van de luchtdruk bij reiniging

Luchtdrukreductie vormt het minder vergaande alternatief voor een algeheel verbod. Als we dan toch perslucht blijven gebruiken, kunnen we de luchtdruk het beste terugbrengen van de gebruikelijke 6 à 7 bar tot maximaal 2,4 bar. Dit kan bijvoorbeeld door een reduceerventiel in de leiding aan te brengen of door een speciaal pistool aan te schaffen dat de lucht reduceert.

Voorlichting

Het belangrijkste is de medewerkers voldoende voorlichting te geven over de risico’s over de gevaren van het werken met perslucht. Probeer samen oplossingen te vinden.

Persoonlijke Beschermingmiddelen (PBM’s)

Medewerkers moeten uiteraard over voldoende persoonlijke beschermingsmiddelen beschikken. Denk hierbij onder andere aan: gehoorbescherming, veiligheids- of ruimzichtbrillen en, in sommige situaties, adembescherming en beschermende kleding.

Keuze blaaspistool

Ook de keuze van het juiste blaaspistool kan helpen om het risico verder te verkleinen. Niet ieder type blaaspistool is namelijk geschikt voor ieder karwei. Er zijn verschillende blaaspistolen op de markt, bijvoorbeeld met of zonder spaanafscherming en blaaspistolen die voldoen aan de geluidsnormen.

Als preventiemedewerker zult u het risico  t.a.v. het gebruik van perslucht moeten onderkennen. Belangrijk is ook dat de risico’s met perslucht in uw Risico inventarisatie is opgenomen! Ik vertrouw erop dat ik middels dit blog u op de hoogte heb gebracht van de risico’s en de manieren om de risico’s te vermijden. Mocht u nog vragen hebben, schroom dan niet om contact met mij op te nemen Pieter Diehl  06 47995226.