Ongevallenonderzoek

Vrijdagmiddag, de telefoon gaat

Ja, het is het soort telefoontje dat ik niet graag krijg: er heeft een ernstig bedrijfsongeval bij een van mijn klanten plaatsgevonden. Dit komt vier tot zes keer per jaar voor.

Blog door: Pieter Diehl, gecertificeerd Hogere Veiligheidskundige

Ongevallenonderzoek

Dit wordt weer laat, maar dat is niet erg. Ik moet ervoor zorgen dat het bedrijf de goede dingen gaat doen: naast het slachtoffer eerste hulp aanbieden en naar het ziekenhuis brengen, is het belangrijk om de thuissituatie te informeren. De werklocatie moet veiliggesteld worden: de machine of werkplek moet afgeschermd worden en, indien nodig, moet slachtofferhulp worden aangeboden aan de BHV-er en omstanders. De inspectie SZW moet op de hoogte gebracht worden van het voorval. Ja, en naar mij bellen natuurlijk.

Bij aankomst kijk ik eerst of de boven genoemde actiepunten uitgevoerd zijn. Heel belangrijk is de interne en externe communicatie. Via de sociale media weet de omgeving vaak eerder dat er een ongeval heeft plaats gevonden dan de directeuren zelf. Het is dus aan te bevelen om vooraf een communicatieplan op te stellen, dat bij calamiteiten houvast biedt. Vervolgens begin ik met een onafhankelijk ongevallenonderzoek. Meestal zegt men dat alles geregeld was, maar tijdens dit ongevallenonderzoek komen meerdere (basis)oorzaken naar voren die beter geregeld had kunnen worden. Hier ging het om een onder-onderaannemer. Vader en zoon waren sloopwerkzaamheden aan het verrichten op de eerste etage. De verdieping zakte naar beneden waardoor de zoon bekneld zat tussen de vloer van de eerste verdieping en de grond. Dan beginnen de interviews en verzamel ik de beleidsstukken en de functieomschrijvingen om de verantwoordelijkheden te checken.

Risico-inventarisatie

Omdat de werknemers als onder-onderaannemers aan het werken waren, waren ze niet op de hoogte van de risico-inventarisatie die uitgevoerd was om te bepalen hoe de verdieping verwijderd moest worden. Voorlichting voor aanvang van de werkzaamheden was niet gegeven. Na dit voorval gaf iedereen binnen het bedrijf elkaar de schuld. Dit was niet nodig, want in dit soort situaties kijk je gewoon feitelijk naar de taken en verantwoordelijkheden die omschreven en actueel zijn (functieomschrijvingen). Wie was verantwoordelijk voor de voorlichting? Wie heeft er toezicht gehouden? Om een antwoord op deze vragen te krijgen voer ik, als onderdeel van het onderzoek, een gesprek met het slachtoffer. Daarbij wordt er geen schuldige gezocht, maar mogelijkheden om in de toekomst te verbeteren.

Na afloop overleg ik een rapportage aan de directie, met een opsomming van de gebeurtenissen en geef ik adviezen om dit soort situaties en ongevallen in de toekomst te voorkomen. De inspectie van SZW zal zelf een onderzoek doen. Wanneer er tekortkomingen geconstateerd worden, wordt een boete opgelegd. Ook bij het eindgesprek, bij de boete aanzegging van de inspectie SZW aan de directeur van het bedrijf, ben ik meestal betrokken.

De feiten en cijfers

  • In Nederland werken ongeveer 7 miljoen werknemers bij zo’n 500.000 bedrijven.
  • Jaarlijks krijgen 230.000 werknemers een arbeidsongeval, ruim 600 slachtoffers per dag dus.
  • Een derde van deze slachtoffers kan door hun ongeval (tijdelijk) niet meer werken.
  • Zeventig keer per jaar valt er een dodelijk slachtoffer.

Melden van ongevallen

Een arbeidsongeval is een ongeval dat plaatsvindt tijdens of door werkzaamheden. Werkgevers zijn verplicht om ernstige arbeidsongevallen te melden aan de Inspectie SZW. Die doet vervolgens onderzoek om te bepalen hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren en of het ongeval veroorzaakt is door één of meerdere overtredingen van wettelijke bepalingen.
De boete voor het niét melden van een meldingsplichtig ongeval kan oplopen tot € 50.000,-.

Melden van ongevallen moet een bedrijf doen wanneer:

  • er na het ongeval sprake is van een ziekenhuisopname of;
  • er blijvend letsel is. Wanneer later blijkt dat er sprake is van blijvend letsel, moet u het ongeval alsnog zo snel mogelijk melden;
  • er dodelijke slachtoffer(s) zijn.

Niet alleen ongevallen van uw eigen werknemers moet u melden. U bent ook verplicht ongevallen te melden van personen die onder uw gezag werken, zoals uitzendkrachten en ZZP’ers.

Een arbeidsongeval meldt u telefonisch of via de website. Dit kan 24 uur per dag, 7 dagen per week. Telefoonnummer: 0800-5151 (gratis); online melden kan via het webformulier op inspectieszw.nl. Jaarlijks worden er ruim 2.000 arbeidsongevallen onderzocht door de Inspectie SZW.

Extra risico’s

Werkgevers zijn verplicht om in kaart te brengen welke gezondheids- en veiligheidsrisico’s er in hun bedrijf zijn. Ook moeten zij in een plan van aanpak aangeven wanneer en welke maatregelen nodig zijn om deze risico’s op te heffen of zo veel mogelijk verminderen. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) publiceert het aantal arbeidsongvallen in het jaarverslag van de Inspectie SZW. In totaal kwamen in 2016 2500 meldingen binnen van een bedrijfsongeval.

Onderzoek bevestigt: ernstige arbeidsongevallen gebeuren vooral tussen 9 en 11 uur en tussen 15 en 16 uur. De meeste ongevallen vinden plaats in de industrie, gemiddeld zo’n 600 per jaar. Vooral jongeren in de leeftijdscategorie 15 tot en met 24 jaar hebben relatief vaker te maken met een ernstig arbeidsongeval. Dit geldt ook voor uitzendkrachten, die daarmee ook een kwetsbare groep vormen. Het aantal dodelijke slachtoffers is de laatste vier jaar licht gestegen en ligt tussen de 60 en 70. Valgevaar is het risico dat leidt tot de meest ernstige ongevallen, gevolgd door contact met een bewegend object, contact met bewegende delen van een machine en aanrijdgevaar.

Ongevallen kun je niet voorkomen, maar het risico wel sterk verminderen

  1. Leer van ongevallen en registreer en analyseer alle bijna ongevallen; pleister ongevallen; ongevallen met verzuim en ongevallen met (blijvend letsel).
    Wanneer u deze situaties registreert, kunt u de ongevallen onderzoeken, maar kunt u ook een totale analyse uitvoeren van de ongevallen. Met deze informatie kunt u veel risicovolle situaties in de toekomst voorkomen.
  2. Zorg voor een goede algemene risico-inventarisatie en evaluatie
  3. Zorg voor een goede machine RI&E
  4. Zorg voor goede instructie en voorlichtingen
  5. Zorg ervoor dat medewerkers eigenaarschap voelen voor hun werk(omgeving)
  6. Zorg voor voldoende toezicht
  7. Zorg voor een goede veiligheidscultuur en
  8. Zorg voor een goede preventiemedewerker of veiligheidskundige die het onderwerp actueel houdt.

BMD verzorgt ieder jaar een workshop ‘leren van ongevallen’. Bij vragen kunt u contact met mij opnemen.