Nieuwe wetgeving: vaak een kwestie van lange adem

Lange adem aanpassing wetgevingwetgeving stikstof en nieuwe Omgevingswet BMD Advies

In alle hectiek van nu ga ik even terug naar een jaar geleden, toen bedrijvig Nederland nog op zijn kop stond van wat toen ons grootste probleem leek: de overmatige uitstoot van stikstof. Omdat nieuwe activiteiten een te grote druk op natuurgebieden legde, verdwenen plannen van een flink aantal bedrijven noodgedwongen in de koelkast. Om de stikstofproblematiek het hoofd te kunnen bieden, is aanpassing van de Wet natuurbescherming nodig. Helaas komen aanpassingen van wetgeving niet zonder slag of stoot tot stand, er is vaak een lange adem voor nodig.

Eerst stikstofruimte creëren

De Wet natuurbescherming beschermt onder andere Natura 2000-gebieden. Voor de uitvoering van activiteiten die negatieve effecten kunnen hebben op zo’n gebied, is een vergunning nodig. In het verleden bood PAS (Programma Aanpak Stikstof) ruimte voor projecten die leidden tot stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden. Hierbij liep men vooruit op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen. Dat mag niet, oordeelde de Raad van State in mei 2019, waardoor er flink wat ontwikkelingen gedwarsboomd werden. Volgens de Raad van State moet er eerst stikstofruimte gecreëerd worden door bronmaatregelen te treffen, dan pas mag de overheid de stikstofbijdrage voor de gemelde activiteiten toe staan.

Kleine geruststelling

Inmiddels wordt er achter de schermen hard gewerkt om de boel weer vlot te trekken. Dit is helaas een tijdrovend proces. Deze zomer konden er activiteiten gemeld worden waarbij aantoonbaar stikstofruimte is of wordt gecreëerd. Verwachting is echter dat toestemming op zijn vroegst in 2021 volgt. Een kleine geruststelling: om te voorkomen dat de bedrijvigheid opnieuw ‘op slot’ gaat, wordt er voorlopig niet actief gehandhaafd.

Ook lange adem voor implementatie nieuwe Omgevingswet

Een lange adem is zeker ook nodig voor de implementatie van de nieuwe Omgevingswet. Het wordt wel de grootste wetswijziging genoemd sinds de invoering van de Grondwet in 1798. Uitgangspunt van de Omgevingswet is dat het er makkelijker op moet worden: minder regels en zeker geen tegenstrijdige regels. De operatie is zo groot, dat de implementatie vele malen werd uitgesteld.

Integreren en digitaliseren van wetgeving

De uitdaging ligt in het integreren van wetgeving – 26 wetten en een nog groter aantal amvb’s – en de digitalisering van het hele proces. Onlangs stelden het Rijk en de koepels van gemeenten, provincies en waterschappen vast dat de Omgevingswet op 1 januari 2022 geïmplementeerd moet worden. Dat is bijna zes jaar nadat de Omgevingswet werd aangenomen door de Eerste Kamer en in het Staatsblad werd gepubliceerd. De komende tijd staat in het teken van het afronden van het wetgevingsproces en het opleveren van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Daarnaast geeft dit nieuwe uitstel de verschillende overheden extra tijd om de regelgeving goed te implementeren en ermee te oefenen.

De klus is nog niet geklaard

Ik vrees dat men gedurende dit lange proces het oorspronkelijke uitgangspunt – makkelijker met minder regels – uit het oog is verloren. Al met al lijkt het zelfs nog ingewikkelder te worden dan het was! Ook na het inwerking treden van de Omgevingswet is de klus nog niet zo maar geklaard. Wij houden rekening met een lange overgangsperiode waarin de zaken nog niet zo geregeld blijken te zijn zoals het aan de tekentafel werd uitgedacht. Verwachting is dat het ook nog even duurt voordat de lokale overheden zover zijn. Zij hebben bijvoorbeeld voor het omzetten van bestemmingsplannen en lokale verordeningen nog 8 jaar de tijd om voor elke gemeente één omgevingsplan vast te stellen. Daarnaast zal het verder ontwikkelen van het DSO vermoedelijk nog vele jaren in beslag nemen, omdat dit gevuld moet worden met informatie over de fysieke leefomgeving. Hiermee kan straks iedereen omgevingswetbesluiten en toepasbare regels via het Omgevingsloket bekijken.

Of het op 1 januari 2022 nu wel echt gaat lukken, blijft spannend. We houden de adem in!

Henk Krols is partner en adviseur bij BMD Advies, de fullservice QHSE partner voor bedrijven.