Managementsystemen: niet alleen voor eisen uit ISO-normen


Geïntegreerd managementsysteem
Schema geïntegreerd managementsysteem (bron: NEN)

Als we het hebben over managementsystemen, is de link naar normen als ISO 9001, ISO 14001 en ISO 45001 snel gelegd. Er zijn echter veel meer normen en richtlijnen dan de generieke ISO-normen die samen in de high level structure (HLS) het managementsysteem vormen. Het grote voordeel van de HLS is dat een bedrijf uit kan gaan van één basismanagementsysteem, waar overige richtlijnen of normen als het ware ingeplugd worden, ook als dat geen op HLS-gebaseerde systemen zijn. In dit artikel noemen we enkele normen en richtlijnen die wij vaak tegen komen in de praktijk. 

Veiligheid

Veiligheid NTA 8620

NTA 8620 bevat eisen voor een veiligheidsmanagementsysteem (VMS) voor het voorkomen van zware ongevallen waarbij een of meer gevaarlijke stoffen zijn betrokken, en voor het beheersen van de gevolgen daarvan. De NTA 8620 is de voorloper van een officiële norm en is speciaal voor bedrijven die volgens het Besluit Risico Zware Ongevallen (BRZO) verplicht zijn een veiligheidsbeheerssysteem (VBS) te hebben. Het veiligheidsmanagementsysteem is een combinatie van het zogenaamde PBZO-document en het VBS.
De NTA 8620 wordt uitgegeven door NEN.

VCA

Een ander heel bekende eis, maar dan voor arbeidsveiligheid, is natuurlijk de VGM (Veiligheid, Gezondheid, Milieu) Checklist Aannemers, of kortweg Veiligheid Checklist Aannemers (VCA). Deze is ontstaan om binnen het bedrijf en op de werklocatie en/of werkplek meer veiligheidsbewustzijn te creëren, en om het aantal VGM-incidenten en (bijna-)ongevallen te verminderen. De VCA bedrijfscertificering is bedoeld om bedrijven objectief en structureel te toetsen op hun VGM-beleid. Sinds begin april 2018 is er een nieuwe versie van de VCA beschikbaar, waarin veiligheid nog meer centraal staat en meer aandacht is voor gedrag. Zo is ook de positie van de zzp’er binnen de VCA verduidelijkt. Meer over de nieuwe VCA leest u op onze website. De VCA kan worden aangeschaft via Nadrukkelijk.

De Veiligheidsladder

Ook de Veiligheidsladder is gericht op veilig werken. Dit certificatieschema is bedoeld om het veiligheidsbewustzijn en bewust veilig handelen in bedrijven te beoordelen, te meten en continu te verbeteren. De Veiligheidsladder heeft als doel het terugdringen van het aantal onveilige situaties, met als gevolg een vermindering van het aantal incidenten. De Veiligheidsladder is daarmee een aanvulling op ‘systeemnormen’ zoals ISO 45001 (OHSAS) en VCA. Met de bijbehorende webtool kunnen bedrijven op een gemakkelijke manier tot een zelfverklaring komen. Meer informatie over de Veiligheidsladder vindt u op de website van NEN.

Energie

Energie ISO 50001

Wel een ISO-norm, maar dan voor een specifiek aspect, is ISO 50001 voor energiemanagementsystemen. ISO 50001 helpt bedrijven te werken aan continue verbetering van de energieprestaties, waardoor de efficiëntie wordt verbeterd en de energiekosten worden verlaagd. Eind augustus 2018 werd de nieuwe, op de HLS gebaseerde versie gepubliceerd. De Nederlandse vertaling zal eind 2018/begin 2019 verschijnen. Ook bij ISO 50001 maakt HLS integratie in andere managementsystemen makkelijker. Voordeel is dat organisaties die beschikken over een ISO 50001-gecertificeerd energiemanagementsysteem vrijgesteld zijn van de EED-auditplicht (de Energie Efficiency Directive). Deze norm kunt u bestellen via de NEN-webshop.

CO2-Prestatieladder

De CO2-Prestatieladder is een instrument dat organisaties helpt bij het op structureel wijze reduceren van CO2. Binnen de bedrijfsvoering, in projecten én in de keten. De CO2-Prestatieladder is oorspronkelijk in 2009 ontwikkeld door ProRail en sinds 2011 in eigendom en beheer van de Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen (SKAO). Bedrijven die bij overheidsaanbestedingen kunnen aantonen dat ze zich inzetten om minder CO2 uit te stoten door zuinig met energie om te gaan, krijgen een streepje voor bij de gunning. Zo gebruikt Rijkswaterstaat daarvoor de CO2-Prestatieladder. Hoe hoger de trede (ambitieniveau), des te hoger de inspanning moet zijn om minder CO2 uit te stoten, hoe groter het voordeel bij aanbestedingen. Bovendien staat een organisatie vanaf niveau 3 van de CO2-prestatieladder op een vergelijkbaar niveau als de bedrijven die in de EED energie-audit gestelde eisen voldoen. In dat geval hoeft er dus geen aparte energie-audit uitgevoerd te worden. Meer informatie over de CO2-Prestatieladder vindt u op de website van SKAO.

Voedselveiligheid

Of het nu om een kant-en-klare maaltijd gaat of om broccoli die zo van het land komt, een consument moet er op kunnen vertrouwen dat het voedsel veilig is. Elke speler in de keten, fabrikant, transporteur of eindverkoper, is verantwoordelijk voor het afleveren van een veilig product.

HACCP

HACCP staat voor Hazard Analysis and Critical Control Point System en is een voedselveiligheidssysteem waarmee wordt voorkomen dat de veiligheid van eten in gevaar komt. Bedrijven uit de voedingsmiddelenindustrie moeten voldoen aan wettelijk vastgestelde hygiënevoorschriften volgens HACCP-richtlijnen. Een bedrijf dat voedingsmiddelen maakt of verwerkt is wettelijk verplicht om systematisch te zoeken naar kritieke punten die van invloed zijn op de veiligheid van eet- en drinkwaren die toegepast worden. Alle mogelijke risico’s en bijbehorende maatregelen om de risico’s te beheersen, moeten beschreven te worden in een HACCP-plan. Meer informatie 

ISO 22000

De nieuwe versie van ISO 22000, de internationale standaard voor management van voedselveiligheid, borgt de veiligheid van de globale voedselketen en is gebaseerd op HACCP-richtlijnen volgens Codex Alimentarius. De ISO-norm voor voedselveiligheid is van toepassing op primaire productiebedrijven, retailers en op toeleverende bedrijven zoals de verpakkings- en reinigingsmiddelenindustrie. Daar waar HACCP puur gericht is op voedselhygiëne, kijkt ISO 22000 ook naar bedrijfsprocessen en -structuren. De nieuwe ISO 22000 werd op 19 juni 2018 gepubliceerd en is gebaseerd op HLS. ISO 2200 is verkrijgbaar via de NEN-webshop.

Meer informatie

Dat BMD-adviseurs ondersteunen bij het implementeren van de generieke richtlijnen is inmiddels wel bekend. Wist u echter dat wij ook kunnen helpen bij de implementatie van andere normen en richtlijnen en ervoor kunnen zorgen dat deze op natuurlijke wijze worden geborgd in een geïntegreerd managementsysteem? Vraag ernaar bij uw adviseur, of neem contact op met een van de BMD-specialisten Jan Willem de Hoop, Bas Schevelier, Cathy Tesselaar, Saskia de Vries of Karin Welberg, ook wanneer u tijdens uw werkzaamheden andere normen of richtlijnen dan hierboven genoemd tegenkomt.