Klimaatbeleid: rapport Balans van de Leefomgeving

Vele ogen zijn gericht op het Planbureau voor de leefomgeving (PBL) als het gaat om de doorrekening van het op 10 juli 2018 gepresenteerde Klimaatakkoord op hoofdlijnen. Zover is het helaas nog niet. Het PBL bracht begin september echter wel het tweejaarlijks rapport uit ‘Balans van de Leefomgeving 2018’.

Klimaatverandering hoog op maatschappelijke agenda
De Balans van de Leefomgeving gaat over de staat van milieu, natuur en ruimte en de gestelde doelen. De thema’s die aan bod komen zijn energie en klimaat; landbouw en voedsel; natuur; water; gezonde leefomgeving; mobiliteit; ruimtelijke economie; wonen en circulaire economie. Volgens het PBL is zowel het klimaat- als het landbouwbeleid in een beslissende fase beland, terwijl de opgaven voor de leefomgeving onverminderd groot blijven. Nederland stoot nog te veel broeikasgassen uit om aan de klimaatdoelstellingen te kunnen voldoen, delen van de landbouw lopen hard tegen maatschappelijke en ecologische grenzen aan en de biodiversiteit staat sterk onder druk. Klimaatverandering staat hoog op de maatschappelijke agenda, maar ook de aandacht voor andere duurzaamheidsthema’s neemt fors toe. Het wordt steeds duidelijker dat met doorgaan op dezelfde weg de milieudoelen niet gehaald gaan worden.

Concrete oplossingen
In 2016 was het motto van de Balans van de Leefomgeving ‘Richting geven, ruimte maken’. Het PBL identificeerde een aantal grote opgaven, zoals het terugdringen van de broeikasgasemissies; de problematische relatie tussen natuur en landbouw; de transitie naar een circulaire economie en de bijzondere positie van de (stedelijke) regio waar in toenemende mate de leefomgevingsissues bij elkaar komen. Het richting geven en ruimte maken is volgens het PBL goed opgepakt. Nu is het zaak om door te zetten: ‘Nederland duurzaam vernieuwen’. Het zoeken naar concrete oplossingen, aanhaken bij wat er speelt onder burgers en binnen bedrijven, bij decentrale overheden en maatschappelijke organisaties, om het benodigde draagvlak voor verandering te creëren en de energie en inventiviteit in de samenleving te stimuleren en benutten.

Verdeling lusten en lasten
Aandacht voor betaalbaarheid, verdeling van de lusten en lasten, gedragsverandering en ruimtelijke kwaliteit is daarbij essentieel. Veel burgers en bedrijven willen wel verduurzamen, als dat maar ergens toe leidt. Het PBL maakt daarbij een flinke kanttekening: zonder geld om investeringen te doen, zonder de mogelijkheid om kosten door te berekenen, als goed gedrag niet wordt beloond en verkeerd gedrag geen consequenties heeft en als de dagelijkse leefomgeving er niet veiliger en mooier van wordt, dan is volgens het PBL het draagvlak kwetsbaar en de slagkracht beperkt.

De Balans van de Leefomgeving 2018 is te vinden op de speciale themasite van het PBL.