Een blijvend gevecht

Het nieuwe jaar was nog maar nauwelijks begonnen of de eerste storm van 2018 trok over het land. In combinatie met het hoge water leidde dat tot een uitzonderlijke situatie, waarbij de vijf grote waterkeringen tegelijk gesloten waren. Dat was nog niet eerder gebeurd! Amper een week later moest Rijkswaterstaat alweer maatregelen treffen om het vele water in de rivieren op een snelle veilige manier naar zee af te kunnen voeren. Het zijn van die momenten dat je beseft dat de strijd tegen het water in Nederland een blijvend gevecht is.

De hoogwaterstanden in de rivieren in januari van dit jaar waren niet ongewoon, dat doet zich zo eens in de vijf jaar voor. Toch gingen de gedachten weer terug naar januari 1995. Het water stond toen zo hoog dat verschillende rivieren ver buiten de oevers traden. Straten liepen onder, kelders stroomden vol en grote groepen mensen moesten zelfs geëvacueerd worden. Het was de aanleiding om het rivierengebied grondig aan te pakken en veiliger te maken, iets waar de afgelopen jaren heel hard aan gewerkt is. Op zo’n 30 plaatsen kregen de rivieren meer ruimte. Er werden overloopgebieden en kribverlagingen gecreëerd, dijken werden verstevigd terwijl op andere plaatsen de oevers juist natuurlijker werden gemaakt. Die aanpak blijkt succesvol: hoewel er enkele incidenten waren, leidde het hoogwater in januari nergens tot echt onveilige situaties.

Toch is het gevaar nog lang niet geweken. Sterker nog, we moeten rekening houden met een nieuw gevaar. De stijging van de zeespiegel lijkt dichterbij dan ooit. Uit recent onderzoek van onder andere de Universiteit Utrecht blijkt dat het smelten van de ijskappen van Groenland en Antarctica een veel grotere zeespiegelstijging kan veroorzaken dan tot nu toe werd gedacht. Er wordt zelfs gesproken over een stijging van 1.80 meter binnen 80 jaar. Onze kustverdediging is tot nu toe altijd gebaseerd geweest op stormen. Extreme stormen zelfs, die maar eens in de 10.000 jaar voorkomen, maar enorme gevolgen zouden hebben. De kans dat de zeespiegel snel zal stijgen, is echter vele malen groter dan de kans op zo’n heftige storm. Het gevecht tegen het water zal in Nederland dus echt verlegd moeten worden.

Watermanagement is al lang niet meer iets voor alleen Rijkswaterstaat. Het gaat ons allemaal aan, ook het bedrijfsleven moet er rekening mee houden. Zo brachten Brzo-bedrijven, bedrijven die vallen onder het Besluit risico’s zware ongevallen, al de overstromingsrisico’s in kaart. In het periodieke Veiligheidsrapport omschreven zij wat zij doen om die risico’s in te dammen. Dat is natuurlijk een opgelegde maatregel, maar er is echter ook veel te zeggen voor een proactieve bijdrage aan watermanagement. Regen- of oppervlaktewater kunt u prima toepassen voor sanitaire doeleinden, maar ook gebruiken voor het reinigen van machines, vloeren en het wagenpark en niet te vergeten: als koelwater. Bij goed bedrijfswatermanagement kunt u zo voorkomen dat u onnodig veel drinkwater soupeert.

En hoe ziet uw bedrijfsterrein er uit? Is alles dichtgelegd met asfalt en bestrating waardoor de riolen bij hevige regenval overstromen, of is er op uw terrein een plaats waar het water op een natuurlijke manier opgevangen en afgevoerd kan worden? Een groene plaats bij de ingang van uw bedrijfspand, misschien zelfs voorzien van een vijver waar het water in tijden van ‘nood’ opgevangen kan worden? Het voorkomt grote plassen op uw terrein en ziet er ook nog eens representatief en uitnodigend uit! Watermanagement: op grote schaal complex, op kleine schaal voor iedereen te doen.

Henk Krols is partner en adviseur bij BMD Advies Zuid-Nederland, het adviesbureau op het brede vlak van maatschappelijk verantwoord ondernemen, veiligheid, milieu, arbo, kwaliteit en energie.