Ageing installaties: een sluipend gevaar

Het RIVM analyseerde onlangs twaalf incidenten met gevaarlijke stoffen bij grote chemische bedrijven in Nederland. Opvallend: in 30 procent van de gevallen was er sprake van ‘ageing’. De laatste jaren is de aandacht voor het risico van ageing enorm toegenomen. Bij inspecties bij bedrijven die moeten voldoen aan het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) is dit al een vaststaand thema, maar ook in andere branches wordt men zich meer en meer bewust van de risico’s.

Kans op falende installatie

Ageing van installaties is het effect waarbij een component lijdt aan een of meer vormen van materiaal verslechtering en beschadiging, waardoor de kans op falen met het verloop van de tijd toeneemt. In de industriële wereld komt er gelukkig steeds meer aandacht voor ageing. Daarbij gaat het niet alleen over de leeftijd en de bedrijfstijd van het machinepark, het gaat vooral over het inzicht in de staat van de installatie en hoe deze verandert in de tijd.

Omdat er slechts twaalf recente incidenten door het RIVM werden onderzocht, kunnen geen algemene patronen worden afgeleid. Het percentage ongevallen van het RIVM-onderzoek komen echter wel overeen met dat van een eerdere Britse studie. Daarbij vallen verschillende zaken op, waarvan onvoldoende beheersing van materiële toestand en procescondities er één van is. Zo was er sprake van corrosie van een leiding, een scheur in een breekplaat en schuimvorming in een installatie, oftewel ageing.

Systematische aandacht

Dat de aandacht van de overheid voor ageing zich tot nog toe beperkt tot Brzo-bedrijven, heeft uiteraard te maken met de veiligheid en de risico’s voor de omgeving. Falende installaties vormen echter altijd een bedrijfsrisico, terwijl goed onderhouden installaties betrouwbaar zijn in de bedrijfsvoering en minder discontinuïteit leveren. Gelukkig dat steeds meer bedrijven zich hier bewust van zijn en een hoofdstuk over ageing opnemen in het managementsysteem, veiligheidsbeheerssysteem of een onderhoudsmanagementsysteem. Hierin wordt vastgelegd hoe de conditie van de installaties en apparatuur in de gaten wordt gehouden.

Registratie is ook bij onderhoud van belang, zeker wanneer de installatie hierbij aangepast wordt. Als zo’n aanpassing ingrijpend is, kunnen daardoor nieuwe risico’s ontstaan. Daarom moeten dergelijke wijzigingen systematisch in een veiligheidsbeoordeling worden meegenomen. Eventuele risico’s worden daarmee in kaart gebracht en kunnen beter beheerst worden.

Meer dan de staat van installaties

Tot slot: de staat van installaties en apparatuur is niet het enige dat bewaakt moet worden. Ageing reikt verder: het gaat ook om de risico’s die verouderde technieken of elektronische systemen en software met zich meebrengen. Daarnaast is het van belang dat u ervoor zorgt dat procedures niet verouderen en kennis niet wegvloeit als een medewerker wegvalt.

Meer informatie

Wilt u meer weten over ageing en de wijze waarop u aandacht voor dit thema structureel kunt opnemen in de bedrijfsvoering, neem dan contact op met BMD-specialisten Pieter Diehl, Steffan Griep, Tim de Laat of Hans Schut. Voor de koppeling naar uw managementsysteem kunt u contact opnemen met BMD-specialisten Bas Schevelier of Cathy Tesselaar. Zij vertellen u er graag meer over.

Bron: RIVM